GENÇLER VE ALKOL ÜZERİNE BİLDİRGE

(21 Şubat 2001 tarihinde Stokholm'de kabul edildi) Stokholm 19-21 Şubat 2001

Üye devletler tarafından 1995 yılında kabul edilen, Alkol ile İlgili Avrupa Şartı, bölgedeki bütün insanların sağlığınıve esenliğini geliştirmek ve korumak için yol gösterici ilkeler ve amaçlar ortaya koyar. Bu bildirge, çocukları ve gençleri alkollü içki kullanma baskılarından korumayı ve alkolün onlara dolaylı veya dolaysız zarar vermesini azaltmayı amaçlar. Bu bildirge Alkol ile İlgili Avrupa Şartı'nın beş ilkesini yeniden onaylar.

1. Bütün insanların kazalardan, şiddetten ve alkol tüketiminin diğer olumsuz sonuçlarından korunmuş bir aile, toplum ve iş yaşamına sahip olma hakkı vardır.

2. Bütün insanların alkol tüketiminin sağlık, aile ve toplum üzerine etkileri konusunda yaşamın erken dönemlerinde başlayan, doğru ve tarafsız bilgi ve eğitim alma hakkı vardır.

3. Bütün çocukların ve adolesanların, alkol tüketiminin olumsuz etkilerinden ve olanakların elverdiği ölçüde alkollü içki reklamlarından arındırılmış bir çevrede büyümeye hakları vardır.

4. Tehlikeli veya zarar verici boyutta alkol tüketen bütün insanların ve onların aile üyelerinin tedavi ve bakıma ulaşma ve alma hakları vardır.

5. Alkol tüketmek istemeyen veya sağlık sorunları ya da diğer nedenlerle alkol tüketemeyen herkesin içmek için zorlanmamaya ve alkol kullanmama davranışlarının desteklenmesine hakları vardır.

Gerekçe

Sağlık ve esenlik her insanın temel hakkıdır. Çocukların ve gençlerin sağlık ve esenliğini korumak ve geliştirmek, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi' nin merkezini, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'nün SAĞLIK-21 politik çerçevesinin ve UNICEF misyonunun da yaşamsal öneme sahip bir parçasını oluşturur. Gençler ve alkol ile ilişkili olarak, DSÖ Avrupa 2000 - 2005 Alkol Eylem Planı; gençleri alkol kullanmaya yönelik baskılardan korumak ve alkol ile ilişkili zararların yaygınlık ve derinliğini azaltmak için; ev, eğitim kurumları, işyeri ve yerel toplumda destekleyici çevrelerin sağlanması gerektiğini belirtir. Dahası, gençlik ve alkol konusunu politik gündeme taşımak için büyük bir fırsat yaklaşmaktadır. Sekreteryasını UNICEF'in yaptığı Eylül 2001 tarihinde gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun Çocuklar Üzerine Özel Oturumu için dünyadaki bütün devletler hazırlık yapmaktadırlar.

Gençlik Çevresi

Medya ve pazarların küreselleşmesi, genç insanların algılarını, seçimlerini ve davranışlarını gittikçe daha fazla şekillendirmektedir. Bugün bir çok genç daha büyük fırsatlara ve harcanabilir gelire sahiptir ancak bu gençler tüketim ürünleri ve alkol gibi zararlı potansiyele sahip maddeler söz konusu olduğunda daha da saldırgan hale gelen satış ve pazarlama tekniklerine karşı daha savunmasızdırlar. Aynı zamanda, serbest pazar hakimiyeti bir çok ülkede var olan halk sağlığı güvenlik ağlarını kemirmiş ve gençler için olan sosyal yapıları zayıflatmıştır. Hızlı sosyal ve ekonomik değişim, sivil çatışmalar, yoksulluk, evsizlik ve yalnızlık alkol ve uyuşturucuların bir çok gencin yaşamında önemli ve yıkıcı bir rol oynama olasılığını arttırmıştır.

İçme eğilimleri

Çocuklar arasında alkol deneyimi artışı, özellikle adolesan ve genç erişkinler arasında içki alemi ve sarhoşluk gibi yüksek riskli içme tarzının fazlalaşması ve alkol ile psikoaktif maddelerin (çoklu ilaç kullanımı) birlikte alınması gençlerin içme tarzlarındaki ana eğilimlerdir. Gençlerde alkol, tütün ve yasadışı ilaç kullanımı arasında belirgin ilişki bulunmaktadır.

Gençlerin alkol tüketiminin maliyeti

Gençler kendilerinin veya diğer insanların alkol tüketiminden kaynaklanan fiziksel, duygusal ve sosyal zararlanmalara karşı daha korunmasızdırlar. Yüksek riskli içme tarzı, şiddet, güvenli olmayan cinsel davranış,trafik kazaları ve diğer kazalar, kalıcı sakatlık ve ölüm arasında güçlü ilişki vardır. Gençler arasında alkol ile ilgili sorunların yol açtığı sağlık, sosyal ve ekonomik maliyetler topluma önemli bir yük getirmektedir.

Halk sağlığı

Alkol ve diğer psikoaktif maddelerin kulanımı bugün bir çok gencin sağlığını ve esenliğini ciddi bir şekilde tehdit etmektedir Halk sağlığı açısından mesaj açıktır: alkol tüketimi için bilimsel olarak kanıtlanmış güvenli bir sınır yoktur, özellikle de çocuklar ve adolesanlar gibi en hassas gruplar için. Bir çok çocuk, aynı zamanda, başkalarının, özellikle aile üyelerinin; ailenin dağılması, ekonomik ve duygusal yoksulluk, ihmal, istismar, şiddet ve olanak kaybı ile sonuçlanan; alkol tüketimlerinin kurbanıdır. Alkol ile ilgili halk sağlığı politikalarının, ticari çıkarlarla etkileşmeden, halk sağlığı çıkarları gözetilerek formüle edilmesine ihtiyaç vardır. İlgilenilmesi gereken ana kaynaklardan bir tanesi alkollü içki endüstrisi ve eğlence sektörünün yoğun promosyon ve sponsorluk yoluyla spor ve gençlik kültürünün ticarileştirilmesine yönelik çabalarıdır. BİLDİRGE

Bu bildirge ile biz, DSÖ Avrupa Gençlik ve Alkol Üzerine Bakanlar Konferansı katılımcıları; gençlerin iyi kalitede bir yaşamın ve iş, dinlence, aile ve toplum yaşamları bağlamında dolu bir geleceğin tadını çıkarmalarını sağlamak üzere; bütün üye devletleri, hükümetler arası ve hükümet dışı organizasyonları ve ilgili tarafları, taraftar olmaya ve gençlerin sağlık ve esenliği için yatırım yapmaya çağırıyoruz.

Gençlere yönelik alkol politikaları, geniş bir toplumsal politikanın parçası olmalıdır çünkü gençler arasındaki alkol tüketimi büyük bir oranda daha geniş bir yetişkin toplumun tutum ve davranışlarının bir yansımasıdır. Genç insanlar bir kaynaktırlar ve alkol ile ilgili problemlerin çözümüne olumlu katkı yapabilirler.

Avrupa 2000-2005 Alkol Eylem Planı' ında çerçevesi çizilen geniş toplumsal politikayı tamamlamak üzere şimdi genç insanlar için spesifik hedefler, politika ölçütleri geliştirmek ve aktiviteleri desteklemek gerekmektedir. Üye devletler, kendi farklı kültürleri, sosyal, yasal ve ekonomik koşulları ile uyumlu olarak:

1. Aşağıda yer alan hedefleri belirleyeceklerdir. Bu hedeflere 2006 yılında ulaşılmalıdır.

(a) alkol tüketmeye başlayan gençlerin sayısını önemli ölçüde azaltmak;

(b) gençlerin içkiye başlama yaşını geciktirmek;

(c) genç insanlar arasında, özellikle adolesan ve genç erişkinlerde yüksek riskli alkol tüketiminin meydana gelmesini ve sıklığını önemli ölçüde azaltmak;

(d) alkol ve ilaç kullanımına karşı anlamlı seçenekler sunmak ve/veya bu seçenekleri çoğaltmak ve genç insanlar ile çalışanların eğitim ve becerilerini arttırmak;

(e) genç insanların, gençlerin sağlığı ile ilgili özellikle alkol ile ilişkili politikaların oluşturulmasında yer almalarını daha fazla sağlanmak; (f) genç insanları alkol konusunda daha fazla eğitmek;

(g) özel olaylara vurgu yapılarak, alkolün teşvik edilmesi, bedava dağıtımı, reklamları, sponsorlukları ve kolay ulaşılabilirlik durumları ile ilişkili olarak gençlerin içmeleri yönünde yapılan baskıları azaltmak;

(h) yasa dışı alkol satışına karşıt hareketleri desteklemek;

(i) özellikle alkol problemi olan genç insanlar ve / veya alkol bağımlısı ebeveynler veya aile üyeleri için, sağlık ve danışma hizmetlerine ulaşımı sağlamak ve / veya arttırmak;

(j) özellikle genç insanların yaşadığı kazalar, tecavüzler ve şiddet gibi alkole bağlı zararları önemli ölçüde azaltmak.

2. Dört geniş alandaki etkili alkol politikası önlemlerini bir arada geliştireceklerdir.

• Korunmayı sağlamak: Alkolün teşviki ve sponsorluğunun etkilerinden çocukları ve adolesanları koruyacak önlemleri güçlendirmek. Üreticilerin alkol ürünlerinde çocukları ve adolesanları hedef almamalarını sağlamak. Alkole ulaşabilme, en küçük yaş ve ekonomik önlemler, yaşı gelmeden içme davranışını etkileyen fiyatlandırma dahil göz önüne alınarak alkolün bulunabilmesini kontrol etmek. Ebeveynleri veya aile üyeleri alkol bağımlısı olan veya kendisinin alkol ile ilişkili problemleri olan çocuklar ve adolesanlar için korunma ve destek sağlamak.

• Eğitimi teşvik etmek: Özellikle gençler arasında alkolün etkileri konusunda duyarlılığı arttırmak. Eğitim kurumları, işyerleri, gençlik kuruluşları ve yerel toplum gibi ortamlarda alkol ile ilgili konuları içeren sağlığın geliştirilmesi programları oluşturmak. Bu programlar; ebeveynleri, öğretmenleri, akranlarını ve gençlik liderlerini, genç insanlara yaşam becerilerini öğrenme ve uygulamada yardım edebilecek duruma getirmeli ve sosyal baskı ve risk yönetimi konularını içermelidir. Dahası, genç insanlar, toplumun önemli üyeleri olarak, sorumluluk almaya yetkili kılınmalıdır.

• Çevreyi desteklemek: İçme kültürüne karşıt seçeneklerin teşvik ve tercih edildiği olanaklar yaratmak. Genç insanların sağlık ve esenliğinin geliştirilmesinde ailenin rolünü geliştirmek ve teşvik etmek. Okulların ve eğer mümkün ise diğer eğitim kurumlarının alkolden arınmış çevreler olmasını sağlamak.

• Zararı azaltmak: Alkol tüketiminin birey, aile ve toplum için olumsuz sonuçlarının daha fazla anlaşılmasını sağlamak. İçki içilen ortamda, alkol servisi yapılmasından sorumlu olanların eğitimini sağlamak, ve küçüklere ve alkolden etkilenmiş kişilere alkol satılmasını yasaklayan düzenlemeler yapmak ve uygulatmak. Alkollü araba kullanma ile ilgili düzenlemeleri ve cezaları uygulatmak. Diğer insanların veya kendilerinin alkol kullanması nedeniyle sorunlar yaşayan genç insanlar için uygun sağlık ve sosyal hizmetler sağlamak.

3. Hedeflere ulaşmaya ve stratejileri uygulamaya yönelik kapsamlı sistem kuracaklardır.

• Genç nüfusun farklı kesimlerinde alkol tüketimi ve bununla ilgili zararları azaltacak hedeflerle ve genç insanlarla birlikte ülke çapında kapsamlı plan ve stratejiler geliştirerek politik karar oluşturmak ve bunlarla ilgili gelişmeleri (genç insanlarla birlikte) değerlendirmek.

• Uygun yerel ağlar aracılığı ile özellikle genç insanlar ile ortaklıklar geliştirmek. Genç insanlara bir kaynak olarak bakmak ve yaşamlarını etkileyecek kararların oluşturulmasına genç insanların katılmasını sağlayacak olanakları teşvik etmek. Eşitsizliklere - özellikle sağlıkta - özel bir vurgu yapılmalıdır. • Alkol, tütün, ilaçlar ve diğer ilgili konular bağlamında genç insanlar tarafından yaşanan sosyal ve sağlık problemlerini işaret eden kapsamlı bir yaklaşım geliştirmek. Sürdürülebilir ve daha etkili bir politika sağlamak üzere ulusal ve yerel düzeyde sektörler arası yaklaşımı teşvik etmek. Genç insanların sağlığı ve esenliğinin geliştirilmesi sırasında onların değişen sosyal ve kültürel özelliklerini ve bilhassa özel ihtiyaçları olan grupları dikkate almak.

• Üye ülkeler arasında uluslararsı eşgüdümü kuvvetlendirmek. Birçok politik önlemin tam olarak etkili olması isteniyorsa uluslarası düzeyde yeniden güçlendirilmesi gerekmektedir. DSÖ uygun ortaklıklar kurarak ve Avrupa bölgesi çapında işbirliği ağlarını kullanarak liderliği sağlayacaktır.Buna göre Avrupa komisyonu ile eşgüdüm özel öneme sahiptir. DSÖ Bölge Ofisi, Avrupa Alkol Bilgi Sistemi aracılığı ile bu bildirge kararlarını yerine getirmeye yönelik Avrupa Bölgesi'ndeki süreci izleyecek, değerlendirecek (genç insanların katılımı ile) ve rapor edecektir.

Çeviri: Prof.Dr.Nazmi BİLİR; HÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı ABD Başkanı Dr.Mahmut Sadi YARDIM; HÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı ABD Bşkl.Araştırma Görevlisi